Strona główna » Kariera » Ocena okresowa – co oznacza dla pracownika?

Ocena okresowa – co oznacza dla pracownika?

Tags: , , ,

Czym jest ocena okresowa, w jaki sposób się ją przeprowadza i co oznacza ona dla pracownika? Jakie metody ocen okresowych są stosowane w firmach i jak wiele firm stosuje oceny okresowe?

Oceny okresowe pracowników to metoda weryfikacji kompetencji pracownika w kontekście wymagań stanowiska na jakim pracownik pracuje. Polega na wartościowaniu określonych cech osobowości, zachowań oraz efektów pracy w odniesieniu do standardów jakie są przez firmę na danym stanowisku oczekiwane. Upraszczając, jest to metoda zarządzania personelem, w której określa się jakie cechy (np. komunikatywność), zachowania (np. pomoc kolegom z zespołu) czy efekty pracy (np. terminowość realizacji zadań) są na danym stanowisku istotne i jaki powinien być ich poziom, a następnie ocenia się na ile każdy z pracowników te standardy spełnia.

Dzięki dobrze przeprowadzonym ocenom okresowym możliwa jest weryfikacja poziomu rozwoju każdego z pracowników, a co za tym idzie również ocena rozwoju potencjału personelu przedsiębiorstwa. Na podstawie ocen okresowych można też wnioskować, które elementy pracy całych działów są na zbyt niskim, a które na zadowalającym bądź świetnym poziomie. Oceny okresowe służą również do tego, by na ich podstawie ustalać plany szkoleniowe, które pomogą pracownikom poradzić sobie z brakami w zakresie ich kompetencji.

Oceny okresowe w firmach

Spośród wszystkich średnich i dużych firm, w zaledwie 13% z nich nie przeprowadza się ocen okresowych. (wg raportu AG Test z 2010 roku, co piąta firma z kapitałem polskim nie przeprowadza ocen okresowych). Spore są więc szanse, że na taka metodę badania efektywności pracowników i stymulowania ich rozwoju zawodowego, w trakcie naszej kariery trafimy.

Kryteria ocen okresowych

Bardzo ważnym pojęciem w każdym systemie ocen okresowych są kryteria oceniania. Jest to zbiór tego, co podlegać będzie ocenie u każdego z pracowników (kryteria tworzy się w odniesieniu do wymagań stanowiska a nie konkretnej osoby) oraz ustalenie, jaką wagę ma każde z kryteriów (może być bowiem tak, że jednym z kryteriów będzie punktualność, która będzie jednak mniej ważna niż realizowanie zadań w wyznaczonym terminie). Kryteria ocen okresowych dopasowywane są do specyfiki każdej organizacji, dlatego choć istnieją systemy ocen okresowych oraz pewne ogólne kryteria dla określonych stanowisk, to w każdej firmie, nawet na analogicznych stanowiskach, kryteria ocen i ich waga, mogą się różnić.

Rodzaje ocen okresowych

W praktyce zarządzania zasobami ludzkimi stosuje się klika metod ocen okresowych. Poniżej kilka wybranych:

  • Ocena 360 stopni – najbardziej pracochłonna, ale dająca najwięcej informacji. Polega na tym, że każdy pracownik oceniany jest przez osoby z jego najbliższego otoczenia. Przykładowo, handlowiec w firmie oceniany jest zarówno przez swojego szefa, kolegów z pracy jak i wybranych klientów. Charakterystyczne dla tej oceny jest to, że również przełożeni oceniani są przez swoich podwładnych.
  • Ocena 180 stopni – w przypadku tej metody pomija się wykorzystywane przy ocenie 360 stopni grupy – najczęściej grupę klientów oraz ocenę przełożonego przez pracownika. Pracownik będzie zatem oceniany przez swojego szefa oraz kolegów z pracy.
  • Development Center – metoda niezwykle kosztowna, ale dająca dobre efekty w zakresie oceny potencjału i kompetencji pracowników. Nie nadaje się zbytnio do oceny efektów pracy (za jego pomocą nie da się ocenić np. poziomu realizacji planu sprzedażowego), ale pozwala na zdiagnozowanie poziomu rozwoju cech osobowości koniecznych do bycia skutecznym handlowcem, oraz oceny zachowań i schematów działania, które są w pracy pożądane.
  • Technika Wydarzeń Krytycznych- obejmuje prowadzenie przez przełożonego rejestru sukcesów i potknięć podwładnego, a następnie, po upływie określonego okresu czasu, dokonaniu podsumowania. Niestety bywa, że przełożeni przywiązują zbyt dużą wagę do błędów swoich podwładnych.

 

Metod oceniania okresowego pracowników jest wiele – różnią się między sobą zarówno stopniem zaangażowania poszczególnych komórek organizacji, metodyką prowadzenia rozmów oceniających czy samego procesu oceny (np. opis, ankieta). Oceny okresowe różnią się też efektywnością i ilością uzyskanych danych.

 

Częstotliwość stosowania ocen okresowych

Oceny okresowe najczęściej przeprowadzane są raz w roku – taką opcję wybiera ponad połowa przedsiębiorstw. Co pół roku, ocenę okresową przeprowadza 17% przedsiębiorstw. Pozostałe, albo nie korzystają z takiej formy oceny pracownika albo też mają inne interwały czasowe. Bardzo ważne jest regularne dokonywanie ocen okresowych w ramach tych samych kryteriów – dzięki temu można ocenić to, czy pracownik podniósł swoje kwalifikacje i kompetencje, zatrzymał się w rozwoju czy też obniżył swoje osiągnięcia zawodowe.

Jak ocena okresowa wpływa na życie pracownika w firmie?

Wpływ systemu ocen okresowych jest dość szeroki. Pomijając już sam stres, który przeżywa oceniany pracownik, to wynik oceny okresowej może mieć znaczny wpływ na poziom wynagrodzenia pracownika, jego awans, szkolenia w których będzie brał udział a nawet na jego obecność w firmie.

Ocena okresowa pracownika a wynagrodzenie

Czy ocena okresowa ma wpływ na wysokość wynagrodzenia pracownika? W wielu sytuacjach tak. Szacuje się (dane 2010 rok), że w co trzeciej firmie, w której funkcjonują oceny okresowe, mają one bezpośredni wpływ na wysokość wynagrodzenia pracownika. Oznacza to tyle, że osoba która uzyskała wysoki wynik z oceny okresowej ma znacznie większe szanse na podwyżkę niż osoba, która uzyskała wynik kiepski. W praktyce, rzadko stosuje się karę poprzez obniżenie wynagrodzenia, ale często jest tak, że jeśli kolejna ocena okresowa wypadnie niekorzystnie, pracownik będzie musiał się z firmą rozstać. Od wyników oceny okresowej mogą też zależeć dodatkowe świadczenia pozapłacowe dla pracownika oraz premie.

Ocena okresowa pracowników a awans

Wynik oceny okresowej może również wpływać na możliwość awansu, rozumianego zarówno pionowo (czyli przejście na stanowisko wyższe stopniem) jak i poziomo (czyli poszerzenie kompetencji pracownika o kolejne, bardziej odpowiedzialne lub wymagające działania). Od wyników oceny okresowej może więc zależeć rozwój pracownika.

  • Oceń artykuł:
  • GD Star Rating
    loading...

Komentarze:


Leave a Reply